29.3.06

[Poëzie - Losse Gedichten] pijnboom


(in case of any difference, Ledeberg 2004)

hij aardbeeft
met de riltong van de nacht
angstijs in dauw verstilde
– verstikte? –

ademtocht

we zijn ziek van woorden sinds
dien hebben alle huizen ramen en deuren
een stuk of wat
muren onder hun dak

zijn vrouwen moeders en mannen vaders
is het leven iets wat stokt
tussen geluk en nongeluk

verslik me
kom
hoest me op
maar onvoldoende
laat me je zanggedachten
in de kiem overwoekeren laat me de cactus zijn

die je uitdrukt – pijnboom

voor ik je helemaal uit(g)roei
 Posted by Picasa

--
Posted by Arne S. to Poëzie - Losse Gedichten at 3/29/2006 10:14:00 PM

27.3.06

[Poëzie - Losse Gedichten] 30°ZL 120°WB



(Facing the street, Ledeberg 2004)

er leeft een tijd tussen de dagen
waar wijzers uurwerk
echt geen zin

vergeten een vorm
van vragen spreken
enkel nog in tegenzin

alchemie is er een wetenschap
basiskennis
zonder beoefening

filosofie een zuivere vorm
van bewuste zelf
begoocheling

twijfel

de adem
van een dichter

je oudste inboorling
 Posted by Picasa

--
Posted by Arne S. to Poëzie - Losse Gedichten at 3/27/2006 08:15:00 PM

[Poëzie - Losse Gedichten] au bain marie



(Facing the clouds, Ledeberg, 2004)

met je voeten tussen de waterlanders
op drift in een kom

het heeft iets van hebberigheid
verdrinken
een weldaad

schenk een luchtbel
aan een eenzame
in deze zilte doopvont

toch geen bekoren aan
aanbid ik het duivelskruid
de woekerwieren
de mangrove
littekens van onverstand

de zeekrokodil, zeeslak, zeeslang

de zeevogels
zij sterven

god zij dank
aan land

en als het er even toe doet
buiten de greep van je kustlijn

er is een onontkoombaar houden
een van en een aan

getrouw en getrouwd
de kom, het water, je handen, de wereld

op
schepping
 Posted by Picasa

--
Posted by Arne S. to Poëzie - Losse Gedichten at 3/27/2006 08:11:00 PM

25.3.06

[Poëzie - Losse Gedichten] empirie

we kijken maar wat naar elkaar

ik die moeite heb om je ogen te vinden

wat zijn twee waard als je
slechts een blik
je spreekt een taal
naast je woorden

en wat je hoort altijd ongehoord
bijna

liefhebben

je trouw beloven
je leeft zit
voor me
bent nauwelijks nog

nabij


--
Posted by Arne S. to Poëzie - Losse Gedichten at 3/25/2006 09:18:00 AM

24.3.06

[Poëzie - Losse Gedichten] Les Petits Mots

we zijn te klein voor onze woorden
laten we er geen doekjes om winden.

de stad verstomt van dat veelvuldige spreken
tot de uitverkorenen

en zij tot ons

slaan ons met afgekochte verstomming bloedgeld
belasting en wetgeving moeten ons
weer tot zinnen brengen

daarbuiten werkt het zwijgen zich
in het zweet, meer met overgave dan met gave

Hercules die wanneer hij een teder spreken ontmoet
de parel dooddrukt als een sneeuwbes

s.p.a.t.

een mondje dat braakt
haar eigen ingewanden

als muren die zich eens zacht
naar binnen keerden.


--
Posted by Arne S. to Poëzie - Losse Gedichten at 3/24/2006 12:55:00 PM

22.3.06

[Kritiek - Kunst-en Cultuurkritiek] De ondraaglijke lichtheid van het kunstjournalistieke bestaan: 6. als de rook om je hoofd is verdwenen


De beschouwing van Hafkenscheid over de structuurbotsing tussen fotografie en journalistiek is moeilijk, maar interessant. Alleen heb ik het gevoel dat hij in zijn stuk zichzelf te veel probeert te overtuigen dat hij in de vorige interviews niet tekort geschoten is. Hij had bepaald zaken niet in de hand omdat hij onderhevig was aan de problematische botsing tussen journalistiek en fotografie, zo klinkt het bijna.

Ik ben er zeker van dat er obstakels geweest zijn die Hafkenscheid niet of niet zomaar had kunnen overwinnen, maar ik ben er nog meer van overtuigd dat hij in het interview met De Mey en Augustijns journalistiek tekort geschoten is. Ik ben daar in een vorige brief uitvoerig op ingegaan. Ik heb toen gewezen op een aantal zaken in de antwoorden van de fotografes die potentieel erg interessant waren, maar waar de interviewer blijkbaar niets mee gedaan heeft, tenzij – en hier moet ik natuurlijk voorzichtig blijven – de eindredacteur iets te voortvarend de schaar gezet heeft in het stuk en er cruciale informatie verdwenen is, al betwijfel ik dat.

Bepaalde inhouden hebben het publiek niet bereikt, niet omdat ze niet voor het publiek bestemd waren of niet konden worden overgebracht, maar omdat de interviewer ze verloren heeft laten gaan in de ruis van het – weinigzeggende – gesprek.


Kort nog even over de reactie van Marco Jacobs. Die is natuurlijk overtrokken. De man zou blij moeten zijn met het forum dat hij krijgt al betekent dat niet dat hij er zich slaafs aan moet onderwerpen. Het is gerechtvaardigd dat hij bepaalde eisen stelt aan een interview, maar het is aan de interviewer om op voorhand de spelregels uit te leggen van het medium waar hij voor werkt. Gaat de interviewee hiermee akkoord dan zijn de afspraken gemaakt en moet hij of zij daar niet plotseling op terugkomen. Maakt de journalist geen duidelijke afspraken of beslist hij zelf om zich niet aan de afspraken van de interviewee te houden, dan doet hij dat op eigen risico. Dan heeft zijn interviewee ook het volste recht om daartegen te protesteren, lijkt me.


De reeks over hedendaagse Belgische fotografie moet gewoon verder gezet worden, laat dat duidelijk zijn. En het liefst met fotografen die wel willen vertellen over hun werk, hun ideeën, hun persoon, hun kunst. Aan de journalist en interviewer in kwestie kan ik enkel nog zeggen: maak ze kenbaar en maak het hen vooral niet te gemakkelijk om zich te verstoppen. Hun kunst en de lezers hebben er weinig baat bij.

 
(eerder verschenen in Rekto:Verso, augustus 2004)


Posted by Arne S. to Kritiek - Kunst-en Cultuurkritiek at 3/22/2006 11:30:10 AM

[Kritiek - Kunst-en Cultuurkritiek] De ondraaglijke lichtheid van het kunstjournalistieke bestaan: 5. complexe stilte of ruis?

Zoals ik het hier voorstel, lijkt het alsof de journalistiek niet kan tippen aan de kunst. De kunst lijkt vrijer dan of superieur aan de journalistiek. Zo gesteld staan journalistiek en kunst volledig los van elkaar. De journalistieke activiteit op het gebied van de kunsten kan dan probleemloos gereduceerd worden tot een soort simplistische dweperij of ijl gebral en gebeuzel. Journalistiek over echte kunst, over de kern van de zaak, is onmogelijk en zal altijd in gebreke blijven.

Op zich hoeft dat geen probleem te zijn, denken vele critici en kunstjournalisten dan, want door die gebreken en tekortkomingen van de journalistiek tegenover de kunst aan te stippen en ze te belichten, komt de eigenheid van de kunst vanzelf naar boven en krijgen we goede kunstjournalistiek. Een bedenkelijke redenering, die noch de journalistiek, noch de kunst ten goede komt.

Het is goedkoop en erg verleidelijk om betekenisvol zwijgen voor je kar te spannen en er journalistieke hiaten mee te bedekken. Dat leidt tot journalistieke luiheid, tot een afkeer van de kunst voor de journalistiek en in veel gevallen ook tot een afkeer voor de media in het algemeen.

Kunst en journalistiek hebben weldegelijk hun eigen manier om de realiteit aan te pakken. Ik zal de laatste zijn om dat te onkennen. Journalistiek zal dan ook tekort schieten als middel om de inhoud waar kunst naar streeft te bevatten. Maar journalistiek is geen kunst en hoeft ook geen kunst te zijn. Bepaalde inhouden komen inderdaad niet in aanmerking voor de journalistieke regels.

Journalistiek kan ons wel inzicht verschaffen in de kunst, net zoals de kunstwetenschapper dat op zijn manier kan. Ze kan de kunstenaar beschrijven, zijn werkwijze, zijn ideeën. Ze kan zijn uitspraken noteren en tegen het licht houden. Ze kan zijn werk kritisch benaderen in relatie tot zijn uitspraken, in relatie tot vorig werk of werk van anderen. Dat is moeilijk, maar niet onmogelijk. De kunstjournalistiek mag dan ook geen enkel moment nalaten om grondig te werk te gaan, noch haar ethiek en kwaliteit verloochenen.

Journalistiek zal kunst ook nooit helemaal kunnen doorgronden omdat kunst zichzelf al niet doorgrondt. Daarom is kunst overigens ook nog steeds wat ze is. Maar ik ben ervan overtuigd dat een journalist wel in staat is de kunstenaar te doorgronden, met alle middelen die hem daarvoor ter beschikking staan.

Ik ben er evenzeer van overtuigd dat een gesprek tussen journalist en kunstenaar niet a priori tot stiltes moet leiden, noch tot allesblokkerende conflicten. Integendeel, de conflicten zouden tot meer gespreksstof moeten leiden en uitgebuit moeten worden door de interviewer, de journalist. Pas als die zich volledig van zijn journalistieke taak gekweten heeft, zullen de overgebleven stiltes en de verzwegen zaken betekenisvol zijn. In alle andere gevallen zijn die stiltes laakbaar, want getuigend van nalatigheid en een gebrek om allert op de antwoorden van de kunstenaar in te spelen. In alle andere gevallen zijn ze ook onbestaande, want ze gaan verloren tussen de ruis van alles wat er aan weinigbetekenends rond hangt.

(eerder gepubliceerd in Rekto:verso, augustus 2004)

Posted by Arne S. to Kritiek - Kunst-en Cultuurkritiek at 3/22/2006 11:27:57 AM

[Kritiek - Kunst-en Cultuurkritiek] De ondraaglijke lichtheid van het kunstjournalistieke bestaan: 4. res publica non grata

De meeste kunstenaars gruwelen ervan als er wordt gezegd dat hun kunst een maatschappelijke functie heeft. Dat klinkt voor hen veel te programmatisch. Ze hebben deels gelijk. Ze kunnen en mogen zich niet aan banden laten leggen door een programma.
 
Tot zover de theorie.

In de praktijk wijst de kunstenaar de maatschappij op de beperkingen van de vorm en ook op het wezenlijke van de ultieme inhoud. Hij doet dat niet in dialoog met zijn publiek, maar enkel voor zichzelf. De kunstenaar en zijn zoektocht zijn daarin autonoom, maar door hun aanwezigheid zijn ze toch potentiële voorbeelden, potentieel betekenisvol en onthullend voor een niet nader omschreven publiek.

Journalistiek lijkt heel hard op kunst omdat ze ook kritisch met vorm en inhoud bezig is en ze zichzelf, voor haar eigen gezondheid, wel in vraag moet stellen. Toch zijn er fundamentele verschillen. Een journalist houdt zich niet bezig met de ultieme betekenis in de filosofische zin van het woord. Journalisten maken mensen attent op en zijn zelf allert voor het bedrog van conventionele vormen en inhouden. Zij tonen hoe andere mensen misbruik maken van het gemak dat conventionele vormen en inhouden ons bieden. Om een voorbeeld te geven: een journalist is kritisch voor een politicus omdat die geen gelegenheid onbenut zal laten om enkel te vertellen wat zijn kiezer horen wil.

Kan een publiek dan niet zonder journalisten? Een deel van de mensen zal zelf wel kritisch genoeg zijn, maar het voordeel is dat journalisten getraind zijn in het opsporen en herinterpreteren van conventionele patronen die doelbewust gebruikt worden om iets anders te verbergen. Een journalist doet dit, in tegenstelling tot de kunstenaar, naar zijn publiek toe. Hij wìl dat publiek en heeft dat voortdurend in gedachten.
 
Een kunstenaar niet.
 
Er is nog een fundamenteel verschil tussen kunst en journalistiek. De journalist beschikt over een medium waaraan hij niet zomaar kan morrelen. De conventies van het medium liggen vast. Daar is hij zich goed van bewust. Toegegeven, het maakt hem een beetje rechter en partij, want waar hij langs de ene kant het doelgerichte gebruik van conventionele inhouden en vormen ontmaskert, speelt hij zelf ook met de eigen conventies van het medium waarvoor hij werkt. Dat medium is nu eenmaal het noodzakelijk kwaad dat hij moet gebruiken omdat hij voor een publiek werkt. Het is de kern van de journalistieke ethiek dat de journalist zich hiervan bewust is en dat hij er geen misbruik van maakt om zijn publiek een rad voor de ogen te draaien. --  


Posted by Arne S. to Kritiek - Kunst-en Cultuurkritiek at 3/22/2006 11:25:12 AM

[Kritiek - Kunst-en Cultuurkritiek] De ondraaglijke lichtheid van het kunstjournalistieke bestaan: 3. Boutade non Grata

Het is een boutade dat kunst op de grens van alles beweegt, maar ik kan niet aan de verleiding weerstaan om te geloven dat dit waar is. Kunst doorbreekt het veilige, kunst is avontuur.


(Daarmee wil ik geen jocheistemming creëren zoals figuren à la Jan Hoet dat doen. Hun overkill aan enthousiasme leidt al te vaak tot een onkritisch en dweperig publiek. Kunst ìs dan kunst omdat het kunst moet zijn volgens x of y. Je reinste onzin is dat. Op den duur gaat het publiek nog geloven dat het haar schuld is dat het een bepaald werk niet als kunst ervaart omdat datzelfde publiek niet in staat is de "kunstigheid" van het werk te vatten. Aan het werk zelf schort immers niets, want kunstpaus Z heeft er zijn "amen" al over uitgesproken. Maar dit – let op de haken – geheel terzijde.)

 
In het dagelijkse leven leggen wij conventionele inhouden in conventionele vormen en dragen wij dit alles op conventionele manieren aan elkaar over. Het is eigen aan mensen om in dat gewone communicatieverkeer het onconventionele zoveel mogelijk te vermijden, want zoiets zou ons denken stremmen, onze gevoelens in de war sturen. Het zou ons een gevoel van onveiligheid bezorgen, een afkeer van de ander die ons in de war heeft gebracht. Het zou bovendien ook niet economisch, niet productief zijn.

Kunst houdt daar allemaal geen rekening mee en mag daar ook geen rekening mee houden. Zij moet voortdurend wijzen op de tekortkomingen van de conventionele vormen en op de bevrijdende werking die een zoektocht naar nieuwe vormen kan hebben.
 
We hebben hier dus een systeem met twee tegenpolen. Aan de ene kant is er de kunst op de grens van de vorm en aan de andere kant de conventionele communicatie in het veilige centrum. (De beeldspraak loopt een beetje mank, waarvoor mijn excuses, maar het komt wel goed, dat beloof ik.)
Tot zover de vorm. Nu de inhoud.
 
In het centrum van het beeld dat ik geschetst heb, wemelt het van conventionele inhouden, een soort van behaaglijke mist of illusie die ons de indruk geeft dat we begrijpen waar het hier op deze aardkloot om gaat. Onder die mist beweegt zich de mysterieuze betekenis waar de kunstenaar naar op zoek is. Vanuit de kern borrelt die betekenis op door een steeds dunner wordende schil naar de kunstenaar toe. Helemaal verdwijnen doet de conventionele schil waarschijnlijk nooit, maar de kunstenaar is in staat om de diepere betekenis die ze verbergt het zuiverst aan te voelen.
 
("Iedere vorm legt beperkingen op aan de inhoud en iedere inhoud legt beperkingen op aan de vorm.")
 
Op die manier lijkt kunst iets elitairs, maar dat hoeft ze niet te zijn. Doordat de oerbetekenis opborrelt vanuit het conventionele centrum, kan namelijk iedereen ze gewaar worden. Hoe dichter je je bij het centrum bevindt, hoe bedreigender, hoe onbegrijpelijker de ervaring van die betekenis, maar ook hoe kleiner de kans is dat je merkt waar het in essentie over gaat omdat de conventionele mist er vaak nog te dik is.
 
Gent, Augustus 2004
(eerder verschenen in Rekto:Verso)

Posted by Arne S. to Kritiek - Kunst-en Cultuurkritiek at 3/20/2006 04:35:14 AM

[Kritiek - Kunst-en Cultuurkritiek] De ondraaglijke lichtheid van het kunstjournalistieke bestaan: 2. verbrande gezichten

Het wezenlijke kenmerk van de moderne kunst is dat zij zich niet bij de beperkingen van het bestaande beeld heeft neergelegd. De vorm van de bestaande beelden is te beperkt gebleken voor de inhoud die de kunstenaar wil brengen.


Wat die inhoud is, blijft ook voor de kunstenaar een mysterie. Het is de mysterieuze onbegrijpelijkheid van het alledaagse, van het meest fundamenteel menselijke dat de kunstenaar tot zijn scha en schande niet kan verklaren. Je kan het misschien nog het best omschrijven als een inzicht, al is een inzicht meer een ervaring dan een inhoud. Het is iets van betekenis, maar welke betekenis er achter schuilt, weet niemand.

 
De moderne kunst beperkt zich niet tot het probleem van het beeld. Ook het probleem van de taal komt aan bod. In de literatuur zoeken schrijvers naar het doorbreken van de vorm om nieuwe inhouden een kans te geven aan de oppervlakte te komen. Ik kan de vergelijking ook doortrekken naar de muziek en naar iedere andere vorm van moderne kunst. Fundamenteel blijft dat kunst bewust de vorm is gaan aftasten om ruimte te kunnen geven aan inhouden die niet tot uiting zijn gekomen, of althans niet voldoende tot uiting kwamen.
 
Gent, Augustus 2004
(eerder verschenen in Rekto:Verso)

Posted by Arne S. to Kritiek - Kunst-en Cultuurkritiek at 3/20/2006 04:33:30 AM

[Kritiek - Kunst-en Cultuurkritiek] De ondraaglijke lichtheid van het kunstjournalistieke bestaan

"Iedere vorm legt beperkingen op aan de inhoud en iedere inhoud legt beperkingen op aan de vorm."

Gent, Augustus 2004

(eerder verschenen in Rekto:Verso)


Posted by Arne S. to Kritiek - Kunst-en Cultuurkritiek at 3/20/2006 04:30:24 AM

[Kritiek - Kunst-en Cultuurkritiek] De ondraaglijke lichtheid van het kunstjournalistieke bestaan: 0: INTRO


"Elke journalistieke formule heeft zijn interne regels. Voor die regels komen bepaalde inhouden in aanmerking en andere niet. De eerste bereiken de publieke ruimte. De tweede niet. Soms bepalen precies die twee inhouden evenwel ongemerkt de aard van een journalistieke formule, en bijgevolg van de ruimte waarin ze weerklank vindt (...). Het zou volgens mij een totale vergissing zijn om die inhouden objectieve invloed te ontzeggen in het verdere gebruik van de journalistieke formule." (N. Hafkenscheid, Het ondenkbare forum van de fotokunst: De hedendaagste Belgische fotografie in the picture [revisited])

20.3.06

[Poëzie - Losse Gedichten] gd?

"mns zkt mrsmnntjs

om zch gd te vln"

 

tracht het aan te tekenen:

bij het toe- hoort een –opstand

en hij ontdekt als bij (reken)

wonder

 

een fout tussen de dagen

voorspellingen zijn aanzegjes

daar bestaan we voor

 

en wees gerust: niets

 

zal ons ontzwegen

want wat we zelf doen

doen we –

 

en daarom dus

 

"mns zkt …"



--
Posted by Arne S. to Poëzie - Losse Gedichten at 3/20/2006 03:39:28 AM

[Poëzie - Losse Gedichten] Fixatief

het staat vast dat het vast staat

dat het vaststaat

dat één plus één twee

 

tot taal taaldood verregaande

vakmanschap

 

hokjesdementaliteit geest

esverziekte en onrust

verstoorder

 

pragmaticus met een afkeer voor handwerk

een handelaar in nietsdoen

 

uitblinken in zwartgalligheid te rijk

aan onvermogen.



--
Posted by Arne S. to Poëzie - Losse Gedichten at 3/20/2006 03:38:42 AM

[Poëzie - Losse Gedichten] Donker

Jij bent taal op dieet, jij bent
een lekkernij, gegroeid uit
overtollig lichaam: afvallig
en enkel de essentie blijft

bestaan.

Smaakvol en licht verteerbaar
goed doorbakken en toch knapperig vers
hartig tot op
de blanke pit, of

hoe uit een veelheid van woorden
een stilte kan groeien, en hoe
oude kleren, keurslijfjes van daarnet
onder keurige blikken nu

gevallen en vervallen als dode huid
liggen om ons heen. Naakt

en vers van zinnen
zet mijn pen voorzichtig de eerste lijnen uit:
een nieuw verhaal: van ik wil bloot zijn
en beminnen.



--
Posted by Arne S. to Poëzie - Losse Gedichten at 3/20/2006 03:29:35 AM

[Poëzie - Losse Gedichten] Expeditie (een klassieke vingeroefening)


Bivak aan de ontbijttafel
wie gaat er mee naar boven toe
draagt zwijgend het gewicht
van verlies

na al die dagen?
Lucht lichter de leegte
zwaarder het betreden
een rekken

van elastiekjes, wie
gaat er door

tot het einde
mag dan weer
de berg af

lopen zoals Sisyfus
dat deed?
 

Posted by Arne S. to Poëzie - Losse Gedichten at 3/20/2006 03:23:24 AM

18.3.06

[Poëzie - Who Framed Roger Ballen] 3/18/2006 11:12:00 AM

Who Framed Roger Ballen: I. Missing the Point


(Photo:"Dresie and Casie", Western Transvaal 1993, Platteland. (c) Roger Ballen)

they forgot about you. like those chromosomes you were missing
and everything being so too much about you what you said
you could barely speak at least not to someone
who didn’t have ears like yours you were gushing
newborn, on your thirtieth birthday, I saw you
on your seventieth, just then
your clothes
your hut
all one

big
diaper

test tube for the Black Death
paleface
whippersnapper


ze waren je vergeten. zoals de chromosomen die je ontbrak
en alles dat zo te veel aan je was wat je zei
je kon nauwelijks spreken toch niet voor iemand
die geen oren had zoals die van jou je gutste
pasgeboren, op je dertigste, ik zag je
op je zeventigste toen al
je kleren
je hut
een

grote
luier

proefbuis van de zwarte pest
bleekscheet
broekie

www.rogerballen.com

16.3.06

raam / window

Posted by Picasa
voorsmaakje van de Arne Schoenvuur Galerij