24.9.06

notitie bij het overlijden van Jeroen Mettes

Onze deelneming aan alle familie en vrienden van Jeroen Mettes.
Onze gedachten zijn bij jullie.
Sterkte.

Arne S. en familie.

In Memoriam Jeroen Mettes 1978-2006

Jeroen,

je scherpe inzichten, je belezenheid, je wijsheid, je wereld
niet weg, niet uit het gezicht verdwenen
maar even verstild

je laatste post
een adembenomen witregel in de vroege ochtend
verdwijnt als de zon haar hoogste punt bereikt

doet zwijgend gras groeien, bloemen bloeien
bomen verder rijken

pas als de avond valt
spreekt het landschap haar antwoord uit

en zie, men zingt je na, meerstemmig
zoals het hoort
maar het hoort niet, omdat


sindsdien staat alles en iedereen
voorgoed te luister

Jeroen, het ga je goed.


Jeroen Mettes
Jeroen Mettes
Jeroen Mettes

19.9.06

[Poëzie - Angelus] klein klein kleutertje





koperen koning en tinsoldaat onder de meeuwenpoep op de stoep
van je zeepaleis je staart je blind op de dijk
naar een barst in een tegel die ik niet vinden kan

je stond in een park in de hoofdstad toen ze je foto namen
een statieportret ter staving van je spontaniteit

koningen zijn ook maar mensen, tu-sais

en nu sta je hier, in het brons, een beetje kleiner
dan je echt was, wat zwaarder ook

de wind trotserend en het schurende zand
de tijd die vol nijd striemen trekt
in je andere wang

het is met het onbenul van een kind
dat je hier de eeuwigheid trotseert

tot de dag dat de zee komt en je meeneemt

nu is er iedere dag de avond
en het moment waarop niemand nog
naar je omkijkt.


--
Posted By Arne S. to Poëzie - Angelus at 9/19/2006 09:18:00 AM

14.9.06

[Poëzie - Angelus] Deuntje

Hef het gezang aan doe de adem
met zwier uitgeleide beroer met je stembanden
de aren op het veld nabij Isfahan

zodat de korenvlinder opvliegt
de jongen aan de rand van het veld in vervoering geraakt
's avonds eindelijk haar hand neemt haar kust
achter de vervallen schoolmuur

bij het eerste gezang van de krekels. Denk niet

aan hoe je stilzwijgen of zelfs een andere toonaard
of adempauze het land stoffig had doen lijken
de vlinder goed gecamoufleerd
aan ieders aandacht was ontsnapt

hoe hij tegen zijn zin dag in dag uit
de ezels van zijn vader had gehoed van schaamte
zijn blik niet vanonder het stof had durven te halen
om haar een keer aan te kijken.

Het is wat zwaar op de hand om te veronderstellen
dat hij haar vermoord zou hebben. We doen het niet.

Wat kan het leven toch mooi zijn


--
Posted By Arne S. to Poëzie - Angelus at 9/14/2006 01:17:00 PM

6.9.06

[Poëzie - Angelus] Angelus - onafgewerkte kamer

Een stapel sokken onder het bed. Verderop wat schoenen.

Een hoofd – dat van opa - netjes ingekaderd te kijk gezet,
of beter, gehangen, zuigt
alle aandacht naar zich toe. Het naveltje van deze kamer.

Op de lakens staat een kamerplant. Plastic. Hier is enkel ingehouden adem
van de rest ga je niezen. De deur is dicht, ik zie het niet, sta buiten
met mijn ogen dicht.

Op de deur hangt een foto, vale kleuren. Momentopname van voor
de sleutel in het slot.

Hij komt tot leven.

Als de wind goed staat. Ik verspreid ben over talloze boeken,
veelvuldig geciteerd. Niet nauwkeurig
en zonder naam.

Gaat de deur open.

Valt alles uit elkaar.
Het plaatje houdt de naden samen. Voor even. Is het maar.
Je gelooft je ogen niet. Je kunt je ogen niet geloven.

--
Posted By Arne S. to Poëzie - Angelus at 9/06/2006 12:08:00 AM

5.9.06

[Kritiek - Kunst-en Cultuurkritiek] Steve Irwin = Timothy Treadwell in 120 se...

Crocodile Hunter Steve Irwin, Grizzly Man Timothy Treadwell en Antonin Artaud hebben iets gemeen. Ze zijn enkele van de bekendste slachtoffers van fictie. U zei? Ja fictie.


Gisteren was het één van de hoofdpunten in het nieuws: Steve Irwin is dood. De man - beter bekend als Australiës enige echte Crocodile Hunter - kreeg op 4 september 2006 de pijlstaart van een gelijknamige rog door zijn hart geboord. En dat terwijl hij rond het Great Barrier Reef beelden aan het maken was voor een documentaire.

Beetje wreed, die natuur. Irwin had de afgelopen jaren gedanst en gedold met krokodillen alsof het zijn rugbymaatjes waren. Dat klopt niet helemaal. Irwin kende het gevaar dat in die beesten schuilde, maar hij verfijnde de grenzen, probeerde ze beter te leren kennen. Daar schuilt altijd een risico in, hoe goed je die beesten ook kent. 't Is een beetje als met haaien. Die zijn lang niet allemaal gevaarlijk voor de mens, maar wie heeft zin om dat uit te vlooien? Het moet maar een keer misgaan en dan is het voorgoed gedaan. Allemaal oud nieuws, dat soort praatjes. Dat weet toch iedereen? Iedereen?

Tijdens een heruitzending van het laatavondjournaal op de BBC passeerde een select clubje bevoorrechte getuigen de revue, onder hen de Australische premier Howard, enkele vrienden die hem de grootste natuurliefhebber aller tijden noemden en ook een tegenstander, een wetenschapper vermoed ik. Die laatste vond het logisch dat Irwin op die manier aan zijn einde gekomen was: je kunt de natuur niet blijven tarten, zo klonk het.

Nogal ongenuanceerd, die bewering. Irwin had toch maar mooi al die jaren aan paaldansen en moddercatch gedaan met die krokodillen zonder dat er iets is gebeurd. Irwin kende zijn grenzen. En toch. Die uitgebreide kennis over krokodillen en hun moedertje Natuur was blijkbaar niet genoeg om het duikongeval van 4 september te vermijden. In de montage van de BBC-redactie werd de criticaster overigens meteen gecounterd door een vriend die beklemtoonde dat er geen grotere natuurvriend was dan Steve. Vooral dat laatste bevestigde mijn vermoeden: dit heb ik al eerder gezien.

Die reportage van hooguit twee minuten had net zo goed een samenvatting kunnen zijn van het leven van Timothy Treadwell, de Grizzly Man. Treadwell trok begin jaren '90 naar Katmai National Park in Alaska om er de grizzlies te bestuderen en te beschermen. Treadwell, een fantast die heel wat symptomen vertoont van grootheidswaanzin, geloofde dat zijn vrienden - later wordt het zijn familie - systematisch vervolgd werden.

Treadwell was geobsedeerd door de beren en leefde als een kluizenaar in het wildpark. Zijn kennis van de dieren was erg groot. Hij verzamelde honderden uren videomateriaal en stapels aantekeningen tot hij en zijn vriendin op 5 oktober 2003 werden opgevreten door een oude, uitgehongerde beer. Die hard with a vengeance...

Filmmaker Werner Herzog raakte geïntrigeerd door het tragische verhaal van Treadwell. Hij ploeterde door de vele uren beeldmateriaal en sprak met vrienden, specialisten en bevoorrechte getuigen. Het resultaat is net zo ontluisterend als boeiend.

In zijn film Grizzly Man zet Herzog een portret neer van een man die de fictie rond zijn eigen persoon zo groot maakte dat hij naar een uithoek moest vluchten om zijn wereld in stand te kunnen houden. Treadwell was op zijn zachtst gezegd sociaal gehandycapt.

Maar de beren, die begrepen hem gelukkig wel, net zoals de vossejongen die met hem optrokken. Het openingsshot van de film is veelzeggend. Twee grizzlies staan rustig te grazen terwijl Treadwells stem het beeld becommentarieert. Het is net een gekke oom die op een zomerdag twee tantes filmt die achterin de tuin liggen te zonnen. Het lijkt allemaal pijs en vree, een huiselijk sfeertje. Alleen, het zijn geen tantes en het is geen tuintje in een of andere tuinwijk, het zijn grizzlies in een reusachtig, woest natuurpark in Alaska.

Het verhaal van Treadwell vertoont opvallend veel gelijkenissen met dat van Irwin. Zowel Treadwell als Irwin hebben gezocht naar een eigen domein of reservaat om hun leefwereld in stand te kunnen houden. In hun wereld heerste een ijzersterke logica die zij het best beheersten. Ze waren de gidsen, leiders, messiassen.

Hun fascinatie ging uit naar een dier dat een oerkracht vertegenwoordigd, een oerkracht waar zij duidelijk meer van begrepen dan anderen. Ze beseften allebei dat die kracht gevaarlijk was en meedogenloos, dat die kracht geen rekening zou houden met hun fascinatie en hun liefde voor de natuur.

En toch, toch is er die onuitgesproken hoop dat er een evenwicht is, dat er een vorm is van wederzijds respect. Treadwell ging zo ver dat hij de grizzlies fysiek begon aan te raken. Irwin ging bovenop de krokodillen liggen. Een keer voederde hij zo'n beest zelfs met z'n pasgeboren zoon op zijn arm. Het incident veroorzaakte een storm van protest.

Het fascinerende aan de documentaire van Herzog is dat het even duurt voor je vermoedt dat dit geen fictie is. Of beter, je wilt niet geloven dat iemand zo fanatiek kan opgaan in zijn eigen fantasie. Het plaatje is zo ongelooflijk absurd, maar in zijn absurdisme zo compleet. De getuigen zijn zo waanzinnig, hun verhalen, hun mimiek en vooral de onvoorwaardelijke liefde van een aantal mensen voor hun held Treadwell zijn er zo over dat je blijft vermoeden dat het in scène is gezet. En dat is het ook. Alleen is het niet in scène gezet voor deze film of door de film. Het is in scène gezet in het leven. Het is echt "net echt".

De gruwelijke details over de dood van Treadwell en zijn vriendin doen je maag omkeren. Niet omdat je beelden ziet of foto's. Er wordt enkel over verteld, door de man die de lijken ontdekte, door de lijkschouwer (een akelig onderkoelde man). In een scène zie je hoe Herzog naar een geluidsopname luistert van Treadwells doodsstrijd, daarna het bandje overhandigt aan een ex-vriendin van Tim en vervolgens zegt dat ze er nooit naar mag luisteren. Die stilte is akeliger dan het fragment zelf.

Het lijkt een goedkope poging van Herzog om de mythe rond Treadwell onnodig in stand te houden. Hij is toch een onderzoeker? Wat Herzog doet, is een eerbetoon brengen. Hij laat het verhaal van Timothy Treadwell over aan Timothy Treadwell en zijn vrienden. Dat is het belangrijkste, dat is het meest betekenisvolle: hoe Treadwell de mythe Treadwell zelf creëerde en hoe zijn vrienden die mythe in stand houden. Dat het een waanzinnig verhaal is, daar kom je als kijker zelf wel achter.

Herzogs film is een meesterwerkje, uitgebalanceerd en knap gemonteerd. Het BBC-verslagje van gisteren was dat ook. Al zullen ze er zich bij de BBC niet helemaal van bewust zijn dat ze een mini-versie van Herzogs film gemaakt hebben. Ik zie de korte bijdrage ook niet in Cannes op het scherm verschijnen, die beelden van Irwin, vermengd met het surreële, heroiserende commentaar van de getuigen, de nuchtere wetenschapper die tegengas geeft en de laatste getuige die als orgelpunt de lofzang nog eens heft.

Alleen, de akoestiek van een journaal is anders dan de akoestiek die Grizzly Man genoot in de filmzaal. De echo van het verhaal van Irwin is geen nagalmen. Het is gefluister, een mengeling van oohs en aahs die het nieuwtje verder vertellen, een beetje pantomime, een beetje melodrama, een beetje soap. Het verhaal van Treadwell, zoals het verteld wordt door Herzog, zindert na in de leegte, van het landschap, van de levens van zijn vrienden, van de montagekamer van de filmmaker. De fictie is weg. Treadwells rijk is weg. De vlakte in Alaska blijft bestaan. De beren brullen. De beren zwijgen. Ik zwijg.

Wanneer ik de televisie uitschakel, blijf ik nog even zitten staren naar het zwarte scherm. Deze film is even echt. Hoe onzinnig, die fictie, die feiten. Benieuwd of literatuur ook zo hard kan bijten. Wat denk jij, Antonin?

--
Posted By Arne S. to Kritiek - Kunst-en Cultuurkritiek at 9/05/2006 02:43:00 AM

3.9.06

[Poëzie - Angelus] Heb jij je predicamenten al genomen?

Donkere wolken, je vermoedt onweer.


De buurman in zijn fluogele zwemslip
valt met de tuinslang in zijn handen ten prooi aan vertwijfeling. De rozen
hebben het al lang opgegeven, maar hij weet van geen ophouden.

We kunnen de wagen nemen en rijden, weg van het onweer. Laten we dat doen,
rijden tot nooit meer onweer. Of we kunnen ook voor het raam gaan zitten.
En kijken.

Naar de overkant.

Waar de buurman staat. In zijn fluogele zwemslip.
Uit de slang in zijn handen spuit nog een miezerig straaltje. Richting rozen.
Zijn vrouw heeft de kraan dichtgedraaid. Of hij nu eindelijk naar binnen wil komen.
De tuinkabouter grijnst. Hij weet niet beter. Voor het eindigt:

dit gedicht gaat over seks.

De eerste druppel valt. Het dondert. Zij schrikt, glijdt uit. Hij hoort haar gil
grijpt de parasol vast. Strohalm.

Wrong move, pal.

In het licht van de toekomst is alles anders. Een beetje theatraal.
Maar het past wel in het plaatje.

--
Posted By Arne S. to Poëzie - Angelus at 9/03/2006 01:31:00 AM

2.9.06

[Poëzie - Angelus] Grondplan voor de terugtrekking

De zoutpot van het aanrecht nemen. Staren naar het korrels, het kleine
belachelijke schepje. Voor de gezelligheid.

Ik heb geen vingers, fijn genoeg om het te tellen, geen geduld
geen ogen scherp genoeg, geen geheugen groot genoeg
om alles weer terug op zijn plaats te leggen en bovenal,

ik heb geen tijd.

Je suggereert wiskunde, en lasers, en toeval wie weet
wat een autist je vertelt. Motregen.

Ik doe het deksel op de pot. Ga naar de badkamer.
Pis. Was mijn handen.

Straks loop ik terug naar het aanrecht. Neem een grote kookpot
vanonder het vuur. Vul die met water. Breng het aan de kook.
Voor de aardappelen.

De vingers van mijn rechterhand om het handvat van de pot.
Daar gaat het deksel. Ik weet. Dit is.

Gedicht.


--
Posted By Arne S. to Poëzie - Angelus at 9/01/2006 11:53:00 PM